ARA
5

Türkiye’de sanayinin Rekabet Gücü

Bu çalışma 2006 yılında Gaye Özerkan ile birlikte, Avrupa Sanayiciler Yuvarlak Masası (ERT)-Türkiye Genişleme İş Konseyi’nin T.C. Başbakan’ı ile yapacağı görüşme için hazırlanmıştır.

 

Çalışmanın amacı Türkiye’de faal olan ERT üyesi şirketlerin bu faaliyetleri itibariyle değer zincirinin hangi noktasında bulunduklarını tesbit etmek üzere düzenlendi.  Çalışmada 18 ERT üyesi şirket  yanında 20 kadar Türk şirket’in yöneticisi ile de görüşmeler yapıldı.

 

 

Görüşmelerde odaklanılan konu, şirketlerin Türkiye’deki faaliyette bulundukları endüstride değer zincirinin hangi noktasında oldukları, bulundukları aşamada derinleşmek veya değer zinciri boyunca yeni faaliyetlere girişmek konusundaki değerlendirmeleri oldu.  Elde edilen bulgular niceliksel türdendir ve sınırlı sayıda şirketle görüşüldüğü akıldan çıkartılmadan değerlendirilmelidir.  Buna karşılık anılan şirketlerin bulundukları endüstri itibariyle dünya liderleri arasında yer aldıkları  unutulmamalıdır.  Bu nedenle tesbit edilen görüşler ve öneriler dikkate alınmaya değer niteliktedir.

 

Yapılan önemli  tesbit, görüşülen ERT şirketlerinin tedarik, dağıtım, pazarlama ve satış alanlarında odaklandıkları, imalat aşamasındaki varlıklarının sınırlı olduğudur.  ERT üyesi iki şirketin imalat aşamasında önemli faaliyeti bulunduğu, bir şirketin de otomasyon teknolojisi alanında çalıştığı belirlenmiştir.

 

Bulgular ARGE  çalışmalarının fevkalade kısıtlı olduğunu ve yüksek katma değerli girdilerin ithal edildiğini göstermektedir.  İlginç olan bir başka bulgu, Türkiye’nin komşu ülkelere yapılan sevkiyat için bir merkez haline geldiğidir.  Ancak bunun arkasında Türkiye’de imalat faaliyeti bulunmadığını tekrarlamak gerekilidir.

 

 

Çalışmada değer zincirinin arkasındaki nedensellik irdelenmiş, rekabet gücünü etkileyen faktörleri teşvik eden, rekabet gücünün iyileşmesine imkan veren etkenlerle, engelleyen etkenler araştırılmıştır.  Rekabet gücünün iyileşmesine imkan veren etkenler arasında eğitim altyapısı, işgücü piyasası ve mevzuat, bürokrasi, finansman, fiziki-enerji-ulaşım,   ham maddeye erişim, ticaret ortamı, piyasa dışı etkenler ve teşvikler yer almaktadır.

 

Görüşmeler eğitim altyapısı, finansman ve tüm altyapının engelleyici nitelikte olduğunu ortaya koymuştur.  Diğer etkenlerin hem olumlu hem de olumsuz yanlarının bulunduğu görülmüştür. Görüşülen şirketler rekabet gücünü olumlu olarak etkileyen bir faktörden söz edememişlerdir.

 

 

Görüşmeler şirketlerin bu koşulların iyileştirilmesi ve böylece rekabet gücünün yükseltilmesi doğrultusundaki önerilerini sorgulamıştır.  Bu soruların sonuçları “Rekabet Gücünü İyileştirecek  temel  politika önerileri (mevzuat, altyapı ve piyasa dışı etkenler) ve büyümeye ilişkin politika önerileri (stratejik faktörler, beşeri sermaye, finansman ve ticaret ve piyasa koşulları) olarak ikiye ayrılmıştır.

 

 

Çalışma bir “fuzzy map” analizini de içermiştir. Bu analizde rekabet gücünü etkileyen faktörlerin birbirini nasıl etkiledikleri sorgulandı.  Dört faktör grubu sorunlu alanlar olarak ortaya çıktı, bir alanın ise rekabet gücün iyileşmesine katkı yaptığı gözlendi.  Diğer tüm etkenler rekabet gücünü olumsuz etkilemektedir.  Olumsuz etkenler arasında eğitim altyapısı ve bunun arkasındaki sistem, fikri mülkiyeti içermek üzere bürokrasi, finansman ve genel olarak altyapı olarak tesbit edildi.  Rekabet gücünü olumlu etkileyen faktör ise Türkiye’nin yemi bazı pazarlara yakınlığı olarak ortaya çıkmıştır.